Η ΑΛΛΑΓΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ

Κάποιοι περιγελούν τον εορτασμό της αλλαγής μιας συμβατικής ημερομηνίας. Δεν έχει καμιά λογική, έτσι δεν είναι; 

Και ναι, και όχι.

Όσοι απορρίπτουν τον εορτασμό της Πρωτοχρονιάς δε συνειδητοποιούν τη δύναμη αυτής της ανούσιας -κατά τη γνώμη τους- πράξης. 

Όταν χτες το βράδυ ξεχύθηκαν οι άνθρωποι στις ταράτσες, δημιούργησαν (έστω και εν αγνοία τους) μια ελπιδοφόρα νέα Οντότητα. Τα πυροτεχνήματα που πλημμύρισαν τον ουρανό έγραφαν με πολύχρωμα γράμματα "Καλωσήρθες Καινούριο". Και ένα τεράστιο φύλλο στο νοητό βιβλίο του χρόνου γύρισε, αποκαλύποντας μια αστραφτερή λευκή σελίδα, γεμάτη νέες πιθανότητες. 

Όλα αυτά, όμως, θα αντιτάξει κάποιος, βρίσκονται στη σφαίρα της φαντασίας, έτσι δεν είναι;

Και ναι, και όχι.

Όταν προσποιείσαι ότι το παλιό έχει φύγει -ειδικά αν το κάνεις με πειστικότητα και καταφέρεις πραγματικά να το πιστέψεις-, συμβάλλεις στη δημιουργία μιας νέας πραγματικότητας.

Πολλοί το ονομάζουν "Νόμο της Έλξης", αλλά προσωπικά προτιμώ να το αποκαλώ απλώς Δημιουργία.

Τα πνευματικά όντα (στα οποία συγκαταλέγονται και οι άνθρωποι) δημιουργούν με την προσποίηση.

Προσποιούνται (δηλαδή πείθουν τον εαυτό τους) ότι είναι ο Γιώργος ή η Μαρία, ότι ξεκίνησαν να υπάρχουν όταν γεννήθηκαν και ότι είναι μικροί και ανήμποροι απέναντι στα μεγάλα προβλήματα της ζωής.

Προσποιούνται προτιμήσεις, ιδιαιτερότητες και ιδιοτροπίες, προσποιούνται ότι εξοργίζονται με ορισμένες συμπεριφορές, ότι αδυνατούν να ξεπεράσουν μια αποτυχία και χίλια δυο άλλα πράγματα. 

Προσποιήθηκαν ότι το 2020 ήταν μια άσχημη χρονιά. Και χτες, προσποιήθηκαν ότι όλα αυτά τα δυσάρεστα μπορεί να αλλάξουν, τώρα που το κακό 2020 είναι πια παρελθόν.

Γνωρίζω ότι δεν είναι δημοφιλές να μιλάω για την εικονικότητα της πραγματικότητας. Στους ανθρώπους αρέσουν οι πραγματικότητες που έχουν δημιουργήσει ή παγιώσει, όσο σκληρές και δυσάρεστες και αν είναι. Πολλοί υποσυνείδητα σκέφτονται: "Κάτω τα χέρια από την πραγματικότητα που τόσο μόχθησα για να διατηρήσω!", αλλά συνειδητά απλώς αγανακτούν που υπάρχουν τόσο αφελή άτομα όπως εγώ, για να τους υποδείξουν τέτοιες απερίγραπτες ανοησίες, ότι δηλαδή η πραγματικότητα που ζούμε δεν είναι αληθινή.

Αν όμως ζωγραφιστεί ένα χαμόγελο στα χείλη κάποιων ανθρώπων καθώς διαβάζουν αυτές τις γραμμές, τότε πιστεύω πως άξιζε τον κόπο να τις γράψω. Και πως έχω προσφέρει μ' αυτό τον τρόπο πιο πολλά απ' ό,τι αν τους έβγαζα στην επιφάνεια λίγη περισσότερη αγανάκτηση ή λίγη περισσότερη απελπισία απ' όση ήδη αισθάνονται, μιλώντας κι εγώ για τις μεγάλες αδικίες, την εξωφρενική βλακεία ή την απύθμενη ανηθικότητα των ημερών μας.

Είναι ένα θέατρο σκιών η ζωή μας. Οι σκιές που βλέπουμε δεν είναι η αλήθεια, αλλά οι αντανακλάσεις Ιδεών. Αν το συνειδητοποιήσουμε αυτό, θα καταφέρουμε να επηρεάσουμε κι εμείς τις σκιές και τον τρόπο που κινούνται.

Όσο και αν φαίνεται πως το αντίθετο ισχύει, το νοητό είναι πιο αληθινό από το αισθητό.

Εν αρχή ην ο Λόγος

ΕΝ ΑΡΧΗ ΗΝ Ο ΛΟΓΟΣ 

Στη φιλοσοφία, Λόγος είναι η ρυθμιστική αρχή του σύμπαντος, ενώ η λέξη χρησιμοποιείται με αρκετά συναφή έννοια σε θρησκευτικά και μυστικιστικά κείμενα, ως "εκδήλωση θεϊκής σοφίας". Εκ πρώτης όψεως, η έννοια αυτή φαίνεται ασύνδετη με τη συνήθη έννοια της λέξης στην καθημερινή της χρήση. Κι όμως, δεν είναι. Στις σκέψεις που ακολουθούν έγινε προσπάθεια να αποσαφηνιστεί το θέμα με τρόπο κατανοητό και παρατηρήσιμο, μακριά από ακαθόριστους συμβολισμούς και θολές έννοιες. Το θολό έχει γίνει αποδεκτό στις μέρες μας ως μορφή αλήθειας. Θολό, όμως, είναι μόνο ό,τι δεν κατανοούμε. Κι ενώ δε θα ήταν ίσως δυνατόν να κατανοήσουμε τα πάντα, είναι σημαντικό να έχουμε επίγνωση πότε κατανοούμε κάτι και πότε όχι. Βοηθός μου στην έρευνα αυτή ήταν η ελληνική γλώσσα, μια γλώσσα που δεν είναι απλά αντιστοίχιση συμβόλων σε έννοιες, αλλά ένας κώδικας που περιέχει ίσως όλη τη γνώση αυτού του κόσμου. 

Λόγος

Το λεξικό δίνει πολλούς ορισμούς για τη λέξη, φαίνεται όμως ότι λείπει ένας πολύ βασικός... Όταν ρωτάμε ένα άτομο "για ποιο λόγο το έκανες αυτό;", θέλουμε να μάθουμε ποιο είναι το αποτέλεσμα που ήθελε να πετύχει. Περιέργως, ο ορισμός αυτός απουσιάζει ακόμη και από τα μεγαλύτερα λεξικά - ο ορισμός "ζητούμενο". Θα σταθώ λίγο εδώ, γιατί είναι ένας ορισμός που δεν έχουμε μάθει και δεν έχουμε συνηθίσει, παρόλο που χρησιμοποιούμε διαρκώς τη λέξη μ' αυτή την έννοια. Ο νους χρειάζεται να βγει από τη ρουτίνα του για να το αντιληφθεί. 

Αν το σκεφθούμε λίγο, θα δούμε ότι πίσω από οτιδήποτε κάνουμε υπάρχει ένα ζητούμενο. Περπατάμε για να μετακινηθούμε στο χώρο, σκεφτόμαστε για να υπολογίσουμε την επόμενη κίνησή μας, φέρνουμε το ποτήρι στα χείλη μας για να πιούμε - ό,τι μα ό,τι και αν κάνουμε είναι υλοποίηση ενός ζητούμενου. Και το ζητούμενο είναι ο λόγος που το κάνουμε. Σκεφθείτε το. Σκεφθείτε όλα όσα κάνετε στη διάρκεια μιας ημέρας. Όλα έχουν κάποιο λόγο, καθετί αποσκοπεί στην εκπλήρωση ενός ζητούμενου, όποιο και αν είναι αυτό. Κάποιες φορές το ζητούμενο δεν είναι εμφανές. Σ' αυτές τις περιπτώσεις, η ψυχολογία κάνει λόγο για το υποσυνείδητο. Ή μπορεί να είναι ζητούμενο κάποιου άλλου. Όπως και να 'χει, ωστόσο, δε φτάνουμε ποτέ να κάνουμε κάτι, αν δεν το έχουμε κάνει δικό μας ζητούμενο, είτε μας ευχαριστεί είτε όχι. 

Οποιαδήποτε πράξη μας, λοιπόν, ωθείται από το κίνητρο να κάνουμε το ζητούμενο (τον λόγο) να αληθεύσει. Αντιστρόφως, οτιδήποτε αληθεύει είναι ένας Λόγος. Αυτό δε φαίνεται αμέσως. Ας δούμε ένα παράδειγμα. Έχουμε μάθει και έχουμε διαπιστώσει ότι ο ύπνος ξεκουράζει το σώμα. Έτσι, όταν το ζητούμενο είναι να ξεκουράσουμε το σώμα, πέφτουμε για ύπνο. Ο βασικός λόγος είναι να ξεκουράσουμε το σώμα. Και υπάρχει και ένας ακόμη λόγος, ότι ο ύπνος ξεκουράζει το σώμα. Δε θα ήταν απαραίτητο να κοιμηθούμε, αν δεν υπήρχε ο άλλος λόγος που λέει ότι το σώμα ξεκουράζεται με τον ύπνο. Θα αρκούσε η εντολή "Σώμα ξεκουράσου". 

Είναι λοιπόν βάσιμο να πούμε πως οτιδήποτε ισχύει αποτελεί έναν Λόγο. Ο λόγος που το μήλο πέφτει όταν το αφήσουμε είναι η βαρύτητα. Η βαρύτητα είναι ένας Λόγος. Κάθε νόμος είναι ένας Λόγος. 

Αναπόφευκτα οδηγηθήκαμε στη σφαίρα των φυσικών νόμων, με τους οποίους συμμορφωνόμαστε για να κάνουμε τους δικούς μας λόγους να βγουν αληθινοί. Κι εδώ γεννάται ένα βαθύτερο φιλοσοφικό ερώτημα: Ποιος είναι ο λόγος για τους φυσικούς νόμους; Απαντήσεις θα μπορούσαν να δοθούν σχετικά εύκολα, ωστόσο το δεύτερο φιλοσοφικό ερώτημα που προκύπτει είναι πιο ενδιαφέρον: ΠΟΙΟΣ ζήτησε αυτούς τους νόμους; Η θρησκεία ονομάζει την αιτία των πάντων Θεό, και εννοεί συνήθως ένα ον πάνω και πέρα από εμάς, τους "κοινούς θνητούς"... 

Ας ξαναδούμε το εδάφιο: "Και ο Λόγος ην προς τον Θεόν, και Θεός ην ο Λόγος". Το "προς" εδώ δε δηλώνει κατεύθυνση, αλλά σχέση. Θα μπορούσαμε να το παραφράσουμε ως "ο Λόγος ην ίδιον του Θεού". Προφανώς, ο Λόγος είναι επίσης ίδιον του ανθρώπου - αφού δεν κάνει τίποτε άλλο από το να πραγματοποιεί λόγους. 

Ο Λόγος είναι λοιπόν το ζητούμενο, αλλά είναι επίσης και αυτό που ισχύει. Επεκτείνοντας αυτή τη σκέψη, μπορούμε να δούμε ότι το ζητούμενο ισχύει, ακριβώς όπως μάς λέει και ο Νόμος της Έλξης - τουλάχιστον σε ένα επίπεδο που θα ονομάζαμε "θεϊκό": "Και είπεν ο Θεός: γενηθήτω φως, και εγένετο φως"... 

Λογική

Για να εκπληρώσουμε τα ζητούμενά μας, χρησιμοποιούμε τη λογική. Αν οι σκέψεις και οι ενέργειές μας οδηγούν στο ζητούμενο αποτέλεσμα, τότε είναι λογικές. Είναι παράλογο, π.χ., να κλείσουμε τα μάτια για να δούμε κάτι ή να κατέβουμε στο ισόγειο πηδώντας από το παράθυρο - εκτός και αν το ζητούμενο ήταν να αυτοκτονήσουμε. Συμφωνεί αυτό που κάνουμε με το ζητούμενο; Αν ναι, είναι λογικό. 

Με βάση αυτές τις σκέψεις μπορούμε να καθορίσουμε τι είναι η λογική: Είναι η συμμόρφωση προς τους κανόνες που γνωρίζουμε ότι ισχύουν για την υλοποίηση ενός ζητούμενου. Αν δεν υπήρχε η βαρύτητα ή αν μπορούσαμε να πετάμε, θα ήταν λογικό να πηδάμε από τα παράθυρα. Σ' ένα άλλο σύμπαν, θα ήταν λογικό να κάνουμε δίαιτα για να πάρουμε βάρος, αν εκεί η πρόσληψη τροφής οδηγούσε σε απώλεια βάρους. Η γνώση των κανόνων προκύπτει από παρατήρηση και μελέτη. Αλλά και πέρα από τους αναλλοίωτους νόμους του σύμπαντος, λογική συμπεριφορά είναι αυτή που λαμβάνει υπόψη τα γνωστά και ισχύοντα. Αν, για παράδειγμα, γνωρίζουμε από την εμπειρία μας ότι μια συγκεκριμένη λέξη θα πυροδοτήσει έναν καβγά -και δε σκοπεύουμε να καβγαδίσουμε-, θα ήταν λογικό να την αποφύγουμε. Ζούμε βέβαια σε έναν κόσμο όπου ο παραλογισμός βασιλεύει, αλλά αυτό δεν αναιρεί τους παραπάνω ορισμούς και διαπιστώσεις. Φανερώνει απλά ότι υπάρχουν παράγοντες που ωθούν ένα άτομο να επιδιώκει κάτι με τρόπο παράλογο ή να επιδιώκει κάτι που συνειδητά δε θέλει.

Η ουσία είναι πως αν οι σκέψεις και οι πράξεις μας οδηγούν στο αποτέλεσμα που θέλουμε, με βάση τον γνωστό τρόπο λειτουργίας του κόσμου και τη συνήθη συμπεριφορά των όντων που μας περιβάλλουν, τότε οι πράξεις είναι λογικές. Αν αντιβαίνουν στους γνωστούς τρόπους λειτουργίας, τότε είναι παράλογες. 

Συμφωνία

Ένα τρίτο ερώτημα που προκύπτει είναι το εξής: Οι φυσικοί νόμοι ισχύουν ανεξάρτητα από τη δική μας βούληση; Θα είχαν ισχύ για εμάς αν δεν τους είχαμε δεχτεί ως αλήθειες; Ή, με άλλα λόγια: Δεν υπάρχει άλλος τρόπος να υλοποιήσουμε ένα ζητούμενο πέρα από τη χρήση της λογικής;

Στο παραπάνω παράδειγμα, είδαμε ότι χρειάζεται να κοιμηθούμε, επειδή έχουμε συμφωνήσει με το Λόγο ότι τα σώματα χρειάζονται ύπνο. Όταν συμφωνούμε με ένα λόγο, ο λόγος αυτός είναι πλέον δικός μας. Και τον κάνουμε να αληθεύει. Ίσως είναι σωστή η γενίκευση πως τίποτε δε θα μπορούσε να είναι αλήθεια, αν δεν το είχαμε "πει". 

Αφού είμαστε -προφανώς- σε θέση να υλοποιούμε το Λόγο μας, και τα δικά μας ζητούμενα θα έπρεπε να ισχύουν. Επειδή όμως στη ζωή μας εμπλέκονται και πολλοί άλλοι λόγοι, εκτός από τον δικό μας, με ανώτερους τους φυσικούς νόμους, ζητούμενο καταλήγει να γίνει αυτό που ισχύει. Γνωρίζουμε τι πρέπει να περιμένουμε, και αυτό ζητάμε, χωρίς να το συνειδητοποιούμε. Ζητάμε άθελά μας την αποτυχία, τη στέρηση, την απογοήτευση. Στην περίπτωση αυτή το ζητούμενο δεν είναι επιθυμητό. Γνωρίζουμε ότι δεν αποτελεί επιλογή μας, γνωρίζουμε ότι δεν το θέλουμε, δε συνειδητοποιούμε όμως ότι το καλούμε σε ύπαρξη. Φαίνεται πως και ο δικός μας Λόγος αληθεύει. Και φαίνεται ακόμη πως ο λόγος που τα λεξικά αποτυγχάνουν να ορίσουν τη λέξη όπως παραπάνω είναι η επισκίασή μας ως ικανά αίτια από λόγους με τους οποίους έχουμε συμφωνήσει, θεωρώντας πως δεν μπορούμε να τους παρακάμψουμε.

Ύπαρξη 

"Εν αρχή ην ο Λόγος". Τι σημαίνει άραγε εδώ η λέξη Αρχή; Είναι χρονικός προσδιορισμός; Δηλώνει την αρχή του χρόνου; Ίσως, γιατί από τη στιγμή που μια αρχή (=πρώτη αιτία) φέρνει κάτι σε Ύπαρξη, δημιουργείται χρόνος, εκτός και αν η αρχή συμπίπτει με το τέλος, οπότε δεν υπάρχει διάρκεια και δεν υπάρχει χρόνος. Η λέξη "τέλος" στην ελληνική γλώσσα σημαίνει ακόμη εκπλήρωση, σκοπός, αποτέλεσμα. Βλέπουμε λοιπόν ότι πίσω από τη γραμμική, χρονική έννοια των λέξεων Αρχή και Τέλος υπάρχει μια σχέση Αιτίου-Αιτιατού. Αν αρχή είναι η αιτία και τέλος ο σκοπός της αιτίας, τότε ο χρόνος θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι τα ενδιάμεσα στάδια ως την εκπλήρωση ενός σκοπού, τα στάδια κατά τα οποία το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα είναι ατελές, αλλά ολοκληρώνεται όλο και περισσότερο. Χρόνος είναι ο μηχανισμός που παρέχει διάρκεια στην Ύπαρξη - ο μηχανισμός που επιτρέπει την Ύπαρξη.

Για κάθε αρχή που κάνουμε έχουμε κατά νου ένα τέλος - ένα σκοπό. Το αίτιο -η αρχή- φέρει σε ύπαρξη κάτι ανύπαρκτο, το κάνει να υπάρχει. Το πρόθεμα -υπο δηλώνει ότι το υπαρκτό υπόκειται σε μια Αρχή. 

Με βάση τα παραπάνω, η φράση "εν αρχή ην ο Λόγος" επιδέχεται δύο ερμηνείες. Η πρώτη είναι να πάρουμε τη λέξη "αρχή" χρονικά. Η δεύτερη είναι να αποδώσουμε το νόημα με βάση τον ορισμό Αιτία για τη λέξη Αρχή: "Ο Λόγος είναι (ανήκει) στην Αιτία. Και ο Λόγος είναι ίδιον του Θεού, και ο Λόγος είναι Θεός (= μπορεί να κάνει τα πάντα). Τα πάντα έγιναν μέσω του Λόγου και χωρίς αυτόν τίποτε δε θα είχε γίνει απ' όσα έγιναν." 

Ο Λόγος είναι σίγουρα και δικό μας ίδιον, αφού όλη η ζωή μας είναι εκπλήρωση των Λόγων μας. Αν είμαστε λιγότερο θεοί, είναι επειδή οικειοποιούμαστε πολλούς Λόγους που δεν είναι της επιλογής μας ή επειδή αγνοούμε κάποιους από τους Λόγους μας, με αποτέλεσμα να πιστεύουμε ότι δεν είχαμε συμμετοχή στην εκπλήρωσή τους. Πιθανόν αυτό που ζητάμε σήμερα να μην είναι το ίδιο μ' αυτό που ζητούσαμε σε μια προηγούμενη ζωή. Κι εκείνος ο λόγος εξακολουθεί να ισχύει, εμποδίζοντάς μας σήμερα να επιτύχουμε κάποιο στόχο. Θα μπορούσαμε λοιπόν να πούμε με αρκετή ακρίβεια ότι αλήθεια είναι η γνώση των Λόγων. Λήθη είναι η μη γνώση τους.

Πολλά θα μπορούσαν ακόμη να ειπωθούν για τα ζητούμενα, το χρόνο, την υλοποίηση, τους θεούς και τη δημιουργία της πραγματικότητας, όμως θα ξέφευγαν από το πλαίσιο του παρατηρήσιμου και του επιστητού. Ο αναγνώστης, ωστόσο, μπορεί -και τον παροτρύνω- να ξεφύγει όσο θέλει με τις ιδέες αυτές. Και είθε μια μέρα όλοι να ξεφύγουμε από λόγους και νόμους που μας καθηλώνουν σε ανεπιθύμητες πραγματικότητες.

Πίσω από τα φαινόμενα

ΠΙΣΩ ΑΠΟ ΤΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ

Αν κοιτάξουμε απροκατάληπτα τους ανθρώπους αυτού του πλανήτη, θα δούμε ότι στη συντριπτική πλειοψηφία τους είναι καλοπροαίρετοι. Και αν ερευνήσουμε σε βάθος τα προβλήματα της σύγχρονης εποχής, θα δούμε ότι δεν οφείλονται στην "κακή μας φύση", αλλά σε μια μικρή μειονότητα ανθρώπων που πούλησαν τη συνείδησή τους (εκούσια ή ακούσια) σε μια ακόμη πιο μικρή μειονότητα εξουσιαστών.

Οι ανθρώπινοι πολιτισμοί καταστράφηκαν ξανά και ξανά στο πέρασμα των αιώνων. Γιατί άραγε; Ήταν φυσικές οι καταστροφές ή μήπως οι άνθρωποι είχαν εξελιχθεί πολύ και έπρεπε πάλι να υποβαθμιστούν, να μη σηκώσουν το κεφάλι τους προς τα άστρα απ' όπου κατάγονται;

Όσο κι αν τα φαινόμενα μαρτυρούν το αντίθετο, οι άνθρωποι αυτού του πλανήτη δεν είναι μικρά ανθρωπάκια. Είναι λαμπεροί ήλιοι, που συνεχίζουν να λάμπουν παρά τους πολέμους, τις καταστροφές, τη θρησκευτική παραπλάνηση, την οικονομική εξαθλίωση και κάθε επιχειρούμενο έλεγχο της συνείδησής τους. Συνεχίζουν να ανακαλύπτουν όλο και μεγαλύτερο κομμάτι του αληθινού τους εαυτού, παρά τα καλοστημένα ψεύδη.

Αν ο άνθρωπος στον πλανήτη αυτό τιμωρείται, ο λόγος δεν είναι μάλλον κάτι που έκανε, αλλά το γεγονός ότι είναι ΔΥΝΑΤΟΣ. Και ο μεγαλύτερος εφιάλτης για τους υποδουλωτές του είναι να ανακαλύψει την αληθινή του δύναμη.

Η αλήθεια

Η ΑΛΗΘΕΙΑ

Μπορεί η αλήθεια να κρύβεται σε εκατομμύρια πληροφορίες; 

Μπορεί να είναι περίπλοκη, δύσκολη ή δυσνόητη;

Αν υπάρχει μία απόλυτη αλήθεια πίσω απ' όλα, θα πρέπει να τα εξηγεί ΟΛΑ.

Όπως αυτή:

Οτιδήποτε υπάρχει, υπάρχει επειδή το θεωρούμε.

Οτιδήποτε ισχύει, ισχύει επειδή το θεωρούμε.

Γιατί διαφεύγει της προσοχής; Επειδή ασχολούμαστε αποκλειστικά σχεδόν με αυτό που φαίνεται, με τα αποτελέσματα των θεωρήσεών μας και όχι με την αιτία τους - που είμαστε εμείς οι ίδιοι. Ασχολούμαστε με την ύλη και την ενέργεια, το χώρο και το χρόνο. Προσπαθούμε να ανακαλύψουμε την αλήθεια μέσα από τους φυσικούς νόμους και τα μαθηματικά. Προσπαθούμε να εξηγήσουμε και να χειριστούμε το δημιουργημένο.

Και υπάρχει κι ένα σκαλοπάτι πιο χαμηλό, η άγνοια των θεωρήσεων - να μη γνωρίζουμε τι θεωρήσαμε. Σε συμπαντικό επίπεδο, είναι οι φυσικοί νόμοι, τους οποίους ερευνά και ανακαλύπτει η επιστήμη. Σε ατομικό επίπεδο, είναι όλα αυτά που δημιουργούμε ασυνείδητα. Όπως τα προβλήματα που συνεχίζονται επειδή προσπαθούμε σχεδόν πάντα να διορθώσουμε, να λύσουμε, να αλλάξουμε αυτό που δημιουργούμε, ενώ συνεχίζουμε να το δημιουργούμε. Αυτός είναι ο λόγος που η μυωπία μεγαλώνει όσο τη "διορθώνουμε" με γυαλιά, αυτός είναι ο λόγος που οι δυνατότεροι άνθρωποι έρχονται αντιμέτωποι με τις μεγαλύτερες δυσκολίες. Το κάρμα δεν είναι τίποτε άλλο από αυτό που εμείς πιστεύουμε ότι αξίζει να μας συμβεί. Δεν υπάρχει καμία δύναμη εναντίον μας πέρα από εμάς τους ίδιους.

Μα πάντα υπάρχει η απλή αλήθεια πίσω και πάνω απ' όλα. Και αυτό ισχύει σε όλα τα επίπεδα, από το συμπαντικό ως το ατομικό. Σε ατομικό επίπεδο, το θέμα των θεωρήσεων είναι ευκολότερα αντιληπτό, και τον τελευταίο αιώνα πολλά έχουν γραφτεί για την ικανότητά μας να δημιουργούμε την πραγματικότητα.

Η γνώση των θεωρήσεων είναι σημαντική. Είναι το πρώτο βήμα. Αρκεί να μη χαθούμε στον κυκεώνα των πληροφοριών γύρω από τις θεωρήσεις, ξεχνώντας τη δική μας ανάμειξη σε αυτές.

Αιτιότητα ή η τέχνη να επηρεάζεις τη ζωή

ΑΙΤΙΟΤΗΤΑ

ή

Η ΤΕΧΝΗ ΝΑ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙΣ ΤΗ ΖΩΗ

Κανένα σύστημα, καμιά κυβέρνηση, κανένα μαγικό ραβδί ή φίλτρο δεν μπορεί να μας ελευθερώσει ή να μας προσφέρει αυτά που θέλουμε, αν εμείς δεν ξεκλειδώσουμε μέσα μας τη γνώση που ενεργοποιεί την έμφυτη δύναμή μας. Η μεγαλύτερη πλάνη των ανθρώπων σ' αυτό τον πλανήτη είναι η αντίληψη πως η μοίρα τους ορίζεται από δυνάμεις εξωτερικές από αυτούς.

Μια ανέκφραστη έννοια

Αναζητώ μια λέξη που να προσδιορίζει μια πολύ βασική έννοια. Την ικανότητα των ανθρώπων να είναι αιτία πάνω σε πράγματα και καταστάσεις, πάνω στο σώμα τους και τα συναισθήματά τους, στον παρορμητισμό και τις αδυναμίες τους, στη ζωή και τον κόσμο, στο χώρο και το χρόνο. Υποθέτω πως η πρόταση αυτή από μόνη της ξενίζει. Δε χρησιμοποιούμε σχεδόν ποτέ τη λέξη αιτία με τέτοια συμφραζόμενα.

Στον πολιτισμό μας, η έννοια της αιτίας είναι συνυφασμένη με αρνητικά αποτελέσματα και χρησιμοποιείται συνήθως με αρνητική χροιά: Η αιτία του πολέμου, της δυστυχίας, του κακού. Στη φιλοσοφία χρησιμοποιούμε τη λέξη αίτιο, η οποία δεν έχει μεν αρνητική χροιά, αλλά δε χαρακτηρίζει ανθρώπους. Πώς λοιπόν θα χαρακτηρίζαμε έναν άνθρωπο που επεμβαίνει στις καταστάσεις και τις κατευθύνει; Πώς θα χαρακτηρίζαμε εκείνον που αρνείται να υποταχθεί στη μοίρα του, αλλά επιδιώκει να την επηρεάζει; Υπάρχει λέξη; Διότι η έννοια σίγουρα υπάρχει.

Ψάχνω στο λεξικό. "Αιτιώδης: που χαρακτηρίζεται από αιτιότητα, αιτιακός. Αιτιότητα: η σχέση που υπάρχει ανάμεσα στην αιτία και στο αποτέλεσμά της". Δυστυχώς, η λέξη αυτή δε μας κάνει. Ούτε καταφέρνω να βρω κάποια πιο κατάλληλη. Δεν υπάρχει λέξη με αυτό τον ορισμό: 

"που χαρακτηρίζεται από την πρόθεση και την ικανότητα να λειτουργεί ως αίτιο".

Τι απέγινε η έννοια που εκφράζει την πιο βασική μας ικανότητα; Πώς και δεν εκφράστηκε ποτέ με μια λέξη, μένοντας ξεχασμένη στους αιώνες πέρα από το δημιουργημένο κόσμο, αθέατη πίσω από τους θεούς και τη μοίρα;

Ο άνθρωπος ως αιτία

Όταν ήμασταν παιδιά, η μητέρα μας μάλλον δε μας είπε ποτέ να είμαστε αιτία στο σχολείο ή στις παρέες μας, στο σώμα μας ή στη ζωή μας. Ίσως προσπαθούσε να είναι εκείνη αιτία επάνω μας, ιδιαίτερα στο σώμα μας. Επιμένοντας να τρώμε παρά τη θέλησή μας ή να πηγαίνουμε για ύπνο όταν δε θέλαμε. Πόσοι από εμάς μπορούσαμε να περπατάμε ξυπόλυτοι χωρίς απειλές ότι θα αρρωστήσουμε; Ή να τρώμε παγωτό το χειμώνα; Έτσι διδαχθήκαμε ότι κάποιος άλλος είναι αιτία επάνω μας ή υπεύθυνος για μας.

Και το έργο ήρθε να ολοκληρώσει η σχολική εκπαίδευση και η ζωή, που μας γέμισαν με αβεβαιότητα σχετικά με την ικανότητά μας να δημιουργούμε αυτό που θέλουμε, κάνοντάς μας ευάλωτους απέναντι στο άγνωστο, υποταγμένους σε ανθρώπινους ή φυσικούς νόμους που δεν μπορούμε να ελέγξουμε. 

Δεν μπορούμε να είμαστε αιτία πάνω σε κάτι για το οποίο δεν αισθανόμαστε υπεύθυνοι σε κάποιο βαθμό. Υπευθυνότητα είναι η αναγνώριση ότι κάτι μας αφορά, ότι είναι δουλειά μας και εξαρτάται από εμάς. Αναγνώριση που μας οδηγεί σε συγκεκριμένες ενέργειες ή τρόπους συμπεριφοράς. Όταν αποποιούμαστε κάθε σχέση με κάτι είναι αδύνατον να το επηρεάσουμε. Όταν απλώς προσπαθούμε να το απωθήσουμε ή να προσποιηθούμε πως δεν υπάρχει, αναπόφευκτα θα γίνουμε το αποτέλεσμά του. Αν κατηγορούμε κάτι, θα γίνουμε το αποτέλεσμά του. Ο λόγος είναι πολύ απλός: Αν κάτι άλλο ευθύνεται για μια κατάσταση, τότε εκείνο είναι αιτία και εμείς, αναγκαστικά, αποτέλεσμα.

Αυτό έχει αρχίσει να γίνεται θολά αντιληπτό από αρκετούς ανθρώπους, σ' αυτή τη νέα εποχή της αφύπνισης, όμως κάνουν το λάθος να πουν "η ευθύνη είναι δική μου". Η απόφαση να γίνουμε αιτία δε συνεπάγεται την αναγνώριση πως όλα τα λάθη είναι δικά μας (που δεν είναι). Αυτό είναι ένα άλλο είδος μοιρολατρίας, αν δεν υπάρχει στον ορίζοντα κάποιος εφικτός τρόπος για την αλλαγή της κατάστασης. 

Στο πολυσυζητημένο φιλμ Kymatica, συναντάμε την άποψη ότι όλα είναι δική μας ευθύνη. Η πείνα, η φτώχεια, οι αρρώστιες, η παγκοσμιοποίηση:

"...όταν σκέφτεσαι ότι πλησιάζει το τέλος, η Αποκάλυψη, ο Αρμαγεδδών, κι όταν νομίζεις πως ως είδος είμαστε καταδικασμένοι....

Δεν είναι ΕΚΕΙΝΟΙ, ΕΣΥ είσαι που το προκάλεσες".

Μέσα σ' όλα τα βαρύγδουπα νοήματά της, μακάρι η ταινία να πρότεινε και κάποιον πρακτικό τρόπο για να αλλάξουν όλα αυτά για τα οποία υποτίθεται πως ο καθένας από εμάς είναι υπεύθυνος. Το θέμα δεν είναι ποιος ευθύνεται, αλλά πώς μπορούμε να γίνουμε αιτία.

Κάπου ανάμεσα στα άκρα υπάρχει η αλήθεια. Πάντα υπάρχει κάτι, μικρό ή μεγάλο, που μπορούμε να επηρεάσουμε. Χωρίς απαραίτητα να "παραδεχτούμε το φταίξιμο".

Επέμβαση στη "φυσιολογική ροή" των πραγμάτων

Κάποιοι θα αντιτάξουν ότι είναι κακό να επηρεάζουμε τις καταστάσεις. Πρέπει να τις δεχόμαστε όπως έρχονται, αφού υπάρχει μια "ανώτερη δύναμη" που τις κατευθύνει. Οι όμορφες στιγμές "τυχαίνουν". Οι αναποδιές "τυχαίνουν". Κι εμείς πρέπει να είμαστε απλώς αποδέκτες, να μάθουμε να ζούμε τη ζωή μας όπως έρχεται. 

Όμως κι αυτοί που το λένε δεν το πιστεύουν. Ακόμη κι αν θεωρούν ότι τίποτε δεν εξαρτάται από τους ίδιους, περιμένουν από μια άλλη δύναμη να φέρει την αλλαγή που θα ήθελαν. Περιμένουν από το Θεό ή από άλλους ανθρώπους να φέρουν το αποτέλεσμα που ζητούν. 

Κανείς δε θέλει να ζει τη ζωή όπως έρχεται. Όλοι θέλουν να επηρεάσουν το περιβάλλον τους, όλοι προσπαθούν να είναι αιτία, τουλάχιστον εκεί όπου έχουν τη δυνατότητα. Αν δεν μπορούν να ελέγξουν το αφεντικό τους, ελέγχουν τη γυναίκα τους ή τα παιδιά τους. Αν δεν μπορούν να ελέγξουν την κυβέρνηση, ελέγχουν τους υπαλλήλους τους. Κάποιοι προσπαθούν να είναι αιτία με τις φωνές ή τη βία. Πολλοί το πετυχαίνουν με την υποκρισία ή την απάτη. Όταν όλα τα άλλα αποτύχουν, κάποιοι θα κάνουν μια ύστατη προσπάθεια να προκαλέσουν ένα αποτέλεσμα βάζοντας τέλος στη ζωή τους. Στα ανώτερα επίπεδα θα συναντήσουμε τους ακτιβιστές και τους ενεργούς πολίτες, που επιδιώκουν να αλλάξουν τον κόσμο με τη δράση. Οι καλλιτέχνες το προσπαθούν με την τέχνη. Οι φιλόσοφοι με τη σκέψη.

Πίστη

Στα χαμηλότερα επίπεδα αιτιότητας, οι άνθρωποι ασχολούνται με πράγματα που "περνούν από το χέρι τους". Είναι τα πράγματα που μπορούν να επηρεάσουν και να ελέγξουν με μικρή ή μεγάλη προσπάθεια, χωρίς όμως να απαιτείται η χρήση ψυχικών δυνάμεων. Σε κάθε επίπεδο, ωστόσο, η επιτυχία μας να επηρεάσουμε ή να επιφέρουμε ένα αποτέλεσμα εξαρτάται από τη δύναμη της πρόθεσής μας. Με τη λέξη πρόθεση εννοώ τη θετική διανοητική στάση με την οποία οραματιζόμαστε αυτό που επιδιώκουμε σαν να έχει ήδη συμβεί. Θα μπορούσαμε επίσης να το ονομάσουμε πίστη.

Όσο λιγότερο περνάει από το χέρι μας αυτό που θέλουμε να πετύχουμε, τόσο περισσότερη πίστη χρειάζεται. Πίστη είναι η βεβαιότητα ότι κάτι θα συμβεί. Αυτό είναι το νόημα του "αιτείτε και δοθήσεται". Η βάση στην οποία στηρίζεται ο νόμος της έλξης. 

Η πίστη έχει δύναμη. Αυτό το γνώριζαν οι ιδρυτές των θρησκειών και το χρησιμοποίησαν. Είπαν: "Αν πιστεύεις στο Θεό, οι προσευχές σου θα εισακουστούν". Και βέβαια αυτός που πραγματικά πιστεύει χωρίς καμιά αμφιβολία ότι ο Θεός θα του δώσει αυτό που ζήτησε θα το λάβει! Όμως δεν ήταν ο Θεός εκείνος που πραγματοποίησε την επιθυμία του. Ήταν η δική του πίστη, η δική του δύναμη, μια δύναμη που ο καθένας μπορεί να χρησιμοποιεί αποτελεσματικά ανεξάρτητα από το Θεό στον οποίο πιστεύει, αν πιστεύει σε κάποιο Θεό. Γιατί η πίστη είναι απλώς η ικανότητα του ανθρώπου να δημιουργεί τον κόσμο του.

Περιοριστικές σκέψεις και αντιπροθέσεις

Δεν υπάρχει μεγαλύτερο εμπόδιο στην ικανότητά μας να είμαστε αιτία από εμάς τους ίδιους. Η πίστη που ανέφερα παραπάνω, την οποία θα προτιμούσα να ονομάσω τελικά πρόθεση για να αποφευχθούν οι θρησκευτικοί συνειρμοί, δεν είναι τόσο εύκολη υπόθεση. Θέλουμε κάτι να γίνει. Το σκεφτόμαστε θετικά και με πρόθεση, όμως ξαφνικά και χωρίς να το ελέγχουμε κατακλυζόμαστε από αντίθετες σκέψεις και λόγους για τους οποίους αυτό που θέλουμε μπορεί και να μη γίνει. Ίσως να μην είμαστε καν σίγουροι ότι το θέλουμε. Ίσως να αναρωτιόμαστε αν είναι το καλύτερο τελικά. Ίσως φοβόμαστε την ευθύνη. Αντιδραστικά μάς έρχονται στο νου όλες οι περιοριστικές σκέψεις πάνω στις οποίες έχουμε εκπαιδευτεί. Κι έτσι η πρόθεσή μας χάνει τη δύναμή της.

Οι περιοριστικές σκέψεις είναι κοινά αποδεκτές σκέψεις από πολύ μεγάλη μερίδα κόσμου, και από αυτή την ευρεία συμφωνία αντλούν και τη δύναμή τους. Δεν είναι εύκολο να ξεπεραστούν. Σιγά σιγά όμως μπορούμε να αποβάλουμε όλες αυτές τις απόψεις που δεν είναι στ' αλήθεια δικές μας, όλες αυτές τις "αλήθειες" που δεν είναι αλήθειες. Και φθάνοντας πια στον εαυτό μας, αφού έχουμε απομακρύνει όλα τα πρόσθετα, η πρόθεσή μας θα έχει ξαφνικά πολύ μεγάλη δύναμη και αποτελεσματικότητα. Γιατί τίποτε δε θα την εμποδίζει. 

Αν πιστεύεις πως δεν μπορείς να κάνεις τη διαφορά επειδή είσαι ένας μέσα σε δισεκατομμύρια, επειδή είσαι πολύ μικρός μπροστά στην απεραντοσύνη του σύμπαντος, σκέψου αυτό: Τα μεγέθη έχουν νόημα και σημασία μόνο στον υλικό κόσμο. Ευτυχώς, σε πνευματικό επίπεδο δεν παίζουν κανένα ρόλο.

Μπορούμε να προβλέψουμε το μέλλον;

ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΠΡΟΒΛΕΨΟΥΜΕ 

ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ;

Βαδίζουμε άραγε σε ένα δρόμο εξελίξεων που πάντα ήταν εκεί περιμένοντάς μας; Μήπως όλη η ιστορία του κόσμου έχει ήδη γραφτεί από ένα υπέρτατο ον που τώρα την παρακολουθεί σε μια τεράστια κοσμική οθόνη; 

Η απάντηση στα παραπάνω ερωτήματα είναι μάλλον όχι... Γιατί η ζωή θα ήταν ανούσια. Γιατί ένα υπέρτατο ον δε θα δημιουργούσε ένα έργο με γνωστό τέλος. Σε κανέναν δεν αρέσει να γνωρίζει από πριν το τέλος σε ένα έργο ή το νικητή σ' ένα παιχνίδι.

Αυτό το σκεπτικό, βέβαια, δεν αποδεικνύει ότι δεν υπάρχει προδιαγεγραμμένη μοίρα. Αποδεικνύει όμως κάτι: Ακόμα κι αν υπάρχει, δεν τη δημιούργησε κάποιος άλλος για μας.

Τότε ποιος δημιουργεί το μέλλον;

Σ' αυτό τον πλανήτη την παρούσα στιγμή φαίνεται να το δημιουργούν τα μεγάλα συμφέροντα. Αυτή όμως είναι και πάλι μια μοιρολατρική σκέψη. Όλοι έχουμε συμμετοχή στη δημιουργία του μέλλοντος. Αλλά έχουμε επίσης συμφέρον να μη γνωρίζουμε αυτό που δημιουργούμε, για να υπάρχει μυστήριο και ενδιαφέρον.

Ο άνθρωπος έχει δύο επιλογές στο παιχνίδι της ζωής: Να είναι παίκτης ή πιόνι. Αν θέλουμε να προβλέψουμε το μέλλον, το καλύτερο είναι να το δημιουργήσουμε. Όταν συμβουλευόμαστε τη χαρτορίχτρα για να μάθουμε το μέλλον μας, είμαστε σε λάθος μονοπάτι. Θεωρούμε ότι το μέλλον μας εξαρτάται από κάποιον άλλο και γινόμαστε πιόνια.

Ένας σοφός είπε κάποτε: «Κανένα έδαφος δεν είναι τόσο παρθένο όσο το μέλλον. Μπορείς να το διαμορφώσεις όπως θέλεις». Και αυτή πρέπει να είναι η αλήθεια. Διότι η αλήθεια δεν μπορεί να είναι ανούσια ή βαρετή. Δεν μπορεί να είναι μάταιη ή πικρή. 

Πολλοί προσπαθούν να μας πείσουν ότι είμαστε έρμαια της οικονομικής κρίσης, της υπερθέρμανσης του πλανήτη ή των πάσης φύσεως ιών της γρίπης, όμως το μέλλον είναι στα χέρια μας. Αρκεί να το συνειδητοποιήσουμε, για να το ζωγραφίσουμε με λιγότερο μελανά χρώματα και -γιατί όχι;- ν' αφήσουμε τη φαντασία μας να καλπάσει καθώς το δημιουργούμε.

Ο Ρεαλιστής και ο Οραματιστής

Ο ΡΕΑΛΙΣΤΗΣ ΚΑΙ Ο ΟΡΑΜΑΤΙΣΤΗΣ

Ο ρεαλιστής συμφωνεί με την πραγματικότητα των άλλων. Ο οραματιστής μπορεί να διαφωνήσει, αν θέλει.

Ο ρεαλιστής συμβιβάζεται. Ο οραματιστής εμμένει στην άποψή του.

Ο ρεαλιστής υπομένει. Ο οραματιστής υπερβαίνει.

Κάποιες φορές, ο ρεαλιστής αγωνίζεται να αλλάξει την πραγματικότητα. Ο οραματιστής απλώς την αλλάζει.

Κάποτε στο μακρινό παρελθόν, ο ρεαλιστής ήταν κι αυτός οραματιστής, και δημιουργούσε κι αυτός τον κόσμο. Καθώς όμως βυθιζόταν σε όλο και μεγαλύτερη λήθη, η δημιουργία της πραγματικότητας έγινε τελικά ένα μεγάλο μυστήριο. Κι έτσι έγινε σκληρή και αμετακίνητη. Το μυστήριο συγκρατεί. Η γνώση απελευθερώνει. Για τον οραματιστή, η πραγματικότητα είναι έτοιμη να διαλυθεί σαν καλοκαιρινό σύννεφο μπροστά στο φως της αλήθειας.

Ζούμε σε μια κοινωνία που προσπαθεί να μας κάνει ρεαλιστές. Σ' έναν κόσμο όπου διδασκόμαστε από τη στιγμή της γέννησής μας πόσο μικροί και ασήμαντοι είμαστε μπροστά στο μεγαλείο της ζωής, μπροστά στην απεραντοσύνη του σύμπαντος. Γιατί;

Αν κάποιος έχει όπλα που δεν μπορείς να του πάρεις, ο μόνος τρόπος να τον νικήσεις είναι να τον πείσεις πως τα όπλα του είναι ανίσχυρα. Να τον προσγειώσεις στη «σκληρή» πραγματικότητα. Να τον καθηλώσεις σε δημιουργημένα προβλήματα, ώστε να μην έχει τα μάτια του στραμμένα στ' άστρα.

Μα ο οραματιστής δεν υποτάχθηκε ποτέ, γιατί ποτέ δεν πίστεψε πως τα όπλα του είναι ανίσχυρα. Ανενόχλητος δημιουργεί μια νέα πραγματικότητα, που θα κατοικηθεί αδιαμαρτύρητα από τους απανταχού ρεαλιστές.