Η μόδα, η ομοιομορφία και η ελευθερία βούλησης

Η ΜΟΔΑ, Η ΟΜΟΙΟΜΟΡΦΙΑ 

ΚΑΙ Η ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΒΟΥΛΗΣΗΣ

Έτσι το έφεραν οι συγκυρίες κάποτε, που έφτιαχνα το δημιουργικό για ένα περιοδικό μόδας. Το θέμα μού δημιουργούσε μια ενόχληση, την πηγή της οποίας δεν μπορούσα αρχικά να εντοπίσω. Το δημιουργικό δεν ήταν στ' αλήθεια "δημιουργικό". Το στήσιμο, για να είναι "μοντέρνο", έπρεπε να μοιάζει με το στήσιμο των άλλων περιοδικών, ξεφεύγοντας σε λίγα μόνο σημεία, που κι αυτά όφειλαν να ξεφεύγουν μόνο με τον αποδεκτό τρόπο. Τότε αναρωτήθηκα για πρώτη φορά ποια είναι η φιλοσοφία της μόδας. Γιατί υπάρχει; 

Φαίνεται πως η μόδα είναι κανόνες αισθητικής, χαρακτηριστικοί για μια χρονική περίοδο και έναν τόπο. Κανόνες γι' αυτό που πρέπει να μας αρέσει, κι αν στην αρχή δε μας αρέσει, με τον καιρό το συνηθίζουμε. Εκπαιδευόμαστε να μας αρέσει. Και τελικά αποφασίζουμε ότι μάς αρέσει και το "θέλουμε"...

Κρυφός στόχος κάθε "μόδας" είναι η ομοιομορφία. Μικρές ελευθερίες έκφρασης δημιουργούν την ψευδαίσθηση της ελευθερίας βούλησης στην προσωπική μας αισθητική. Πώς είναι δυνατόν, όμως, να αρέσουν σε όλους παρόμοια πράγματα; Επειδή είναι "ωραιότερα"; Θα σας φαινόταν ωραίος ένας άνδρας με φούστα; Κι όμως, πριν λίγες χιλιετίες δε θα είχατε την ίδια "άποψη"... 

Μ΄ αυτό δε θέλω να πω ότι δεν υπάρχει "αντικειμενικά ωραίο" ή "αντικειμενικά ορθό", όχι επειδή απαραίτητα υπάρχει, αλλά επειδή θα ήταν το θέμα μιας άλλης συζήτησης. Φαίνεται όμως ότι ο άνθρωπος είναι τελικά πολύ πρόθυμος να παραχωρήσει την προσωπική του άποψη, αντίληψη ή γνώση για κάτι, και να την αντικαταστήσει με τις απόψεις και τις αντιλήψεις που είναι ευρύτερα αποδεκτές και συμφωνημένες. 

Χρησιμοποίησα το παράδειγμα της μόδας, γιατί φαίνεται πως η ζωή μας γενικότερα βασίζεται στην εκπαίδευσή μας πάνω στις ίδιες αρχές ομοιομορφίας, συμβατικότητας, συμφωνίας, αποδοχής. 

Έχουμε εκπαιδευτεί να βολευόμαστε με μικρές ελευθερίες έκφρασης. Μήπως και ο τρόπος ζωής μας, συνολικά, δεν είναι θέμα "μόδας"; Ο τρόπος που σκεφτόμαστε, που μιλάμε, που συμπεριφερόμαστε. Μιας μόδας που καταπιέζει ασφυκτικά τη φαντασία, τη δημιουργικότητα και τη μοναδικότητα καθενός από εμάς. 

Πόσο εύκολο είναι να μιλάμε για "ελεύθερη βούληση" σ' ένα τέτοιο πλαίσιο; Η ελεύθερη βούληση είναι κάτι πολύ απλό - είναι η δική σου βούληση. Δεν είναι η βούληση του συγγενικού ή φιλικού περιβάλλοντος, της θρησκείας ή της κοινωνίας στην οποία έτυχε να γεννηθείς. Δεν είναι η βούληση που υπαγορεύεται από την κοινωνική ή σχολική εκπαίδευση ή τα μέσα ενημέρωσης. Η ελεύθερη βούληση είναι μακριά από κλισέ και νόρμες, μακριά από αυτό που κάποιος ή κάποιοι άλλοι θεωρούν σωστό ή φυσιολογικό ή αποδεκτό. Και γι' αυτό το λόγο, δεν είναι δεδομένη. 

Το λάθος ξεκινά από τα πρώτα χρόνια της ζωής ενός ανθρώπου. Ένα παιδί γεννιέται με την έμφυτη παρόρμηση να ορίζει τη ζωή του. Στην πορεία μαθαίνει ότι δεν επιτρέπεται... χρειάζεται άδεια για οτιδήποτε σχεδόν. Μαθαίνει πως η ζωή είναι όρια και κανόνες - μια μακριά σειρά από "πρέπει" και "δεν πρέπει". 

Στην αρχή δυσανασχετεί, αλλά με τον καιρό γίνεται "υπεύθυνος" - προσαρμόζεται, υιοθετεί αυτά τα "πρέπει" ως δικά του. Κι έτσι ζει με τη "βούλησή" του μια ζωή που περιέχει ελάχιστη από τη δική του βούληση. Υπευθυνότητα σημαίνει να φέρεις εσύ την ευθύνη για τις επιλογές και τις πράξεις σου, και όχι κάποιος άλλος. Σημαίνει να έχεις αποφασίσει ΕΣΥ γι' αυτές - αφού πρώτα ξεθάψεις, μέσα από μια χαώδη στοίβα κάθε είδους επιρροής, ποια είναι η δική σου βούληση... Και αυτός είναι ο διαστρεβλωμένος ορισμός της υπευθυνότητας: "Ηθελημένη συμμόρφωση με την ομοιομορφία". Τρανταχτό παράδειγμα οι "υπεύθυνοι" πολιτικοί των ημερών μας. Ή η "καλή νοικοκυρά", σ' ένα άλλο, πιο αθώο επίπεδο. 

Κι έτσι έχουμε το φαινόμενο των "ομοιόμορφων ανθρώπων". Ανθρώπων που έχουν πάψει να αναρωτιούνται ποια είναι η δική τους βούληση. Που δεν υποψιάζονται καν ότι οι αποφάσεις τους, ο τρόπος ζωής τους, ακόμη και η συμπεριφορά τους, κατά το μεγαλύτερο μέρος δεν τους ανήκουν. Όπως και οι απόψεις και οι πεποιθήσεις που τόσο σθεναρά υπερασπίζονται και αγωνίζονται να μεταδώσουν στα παιδιά τους. 

Οι μικρές μας ελευθερίες μοιάζουν να είναι η μόνη διέξοδος από τον κλοιό της ομοιομορφίας. Κι όμως, δυνατότητα επιλογής υπάρχει. Μπορεί να ακούγεται σκληρό, όμως δεν υπάρχει στ' αλήθεια "έλλειψη επιλογής" - αυτή είναι μόνο μια δικαιολογία για την υποταγή στη βούληση άλλων. Η αντίδραση του περιβάλλοντος δεν είναι τόσο καταπιεστική στις μέρες μας... Κανείς δεν κινδυνεύει να καεί στην πυρά επειδή είναι ο εαυτός του. Ο μόνος κίνδυνος, ανάλογα με τη σοβαρότητα του θέματος κάθε φορά, είναι να χαρακτηριστείς περίεργος, εγωιστής ή ακοινώνητος. Ίσως σε βρουν αντιπαθή. Το πολύ πολύ να σε μισήσουν. Κι επίσης, θα χρειαστεί να υπομείνεις τις προσπάθειες των πιο "καλοπροαίρετων" να σε επαναφέρουν στην τάξη - πίσω στο κοπάδι από το οποίο ξεστράτισες. Μικρό το τίμημα σε σχέση με το δυνητικό όφελος...

Το Μάτριξ και ο Κόσμος των Ιδεών

ΤΟ ΜΑΤΡΙΞ ΚΑΙ Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΙΔΕΩΝ

Το Σπήλαιο του Πλάτωνα ονομάζεται στη σύγχρονη εποχή Μάτριξ. Οι άνθρωποι πιστεύουν ότι πρέπει να "βγουν" από αυτό. Όμως η έννοια "βγαίνω" είναι κι αυτή μια ιδέα...

Ο Πλάτωνας υποστήριξε ότι οι ιδέες υπάρχουν χωριστά από τον κόσμο μας. Χωρίς να διαφωνήσω απαραίτητα, θεωρώ πως η λέξη "χωριστά" μπορεί να οδηγήσει σε σύγχυση. Μας κάνει να σκεφτούμε ότι ο κόσμος των ιδεών βρίσκεται κάπου αλλού. Πού θα ήταν αυτό το "αλλού"; Ο κόσμος αυτός δε θα μπορούσε να βρίσκεται κάπου, γιατί οι ιδέες δεν έχουν κανενός είδους φυσική υπόσταση.

Οι λέξεις έχουν συχνότητες. Οι σκέψεις έχουν κι αυτές συχνότητες, γιατί είναι η "μετουσίωση" των ιδεών σε νοητικές εικόνες κ.λπ. Όμως οι ιδέες δεν είναι εικόνες. Δεν έχουν συχνότητα, ενέργεια ή οτιδήποτε άλλο. Τι είδους ενέργεια έχουν οι έννοιες καλό, κακό, άσχημος, έξυπνος, θέλω, καλημέρα; "Αποκτούν" ενέργεια μόνο τη στιγμή που θα τις σκεφτούμε σε κάποιο πλαίσιο, θα τις προφέρουμε ως λέξεις ή θα κάνουμε κάτι σχετικά με αυτές.

Αυτό δεν ισχύει μόνο για τις αφηρημένες έννοιες, όπως θα μπορούσε να υποθέσει κανείς βιαστικά. Μια καρέκλα υπάρχει και ως έννοια και ως αντικείμενο. Η έννοια καρέκλα δεν έχει φυσική υπόσταση, το αντικείμενο όμως ναι. Αν μπορούσαμε να έχουμε την έννοια της καρέκλας, χωρίς να τη συσχετίσουμε στο μυαλό μας με κάποια καρέκλα που έχουμε δει ή με το σχήμα μιας καρέκλας κ.λπ., θα είχαμε μια έννοια χωρίς οποιουδήποτε είδους εικόνα, χωρίς καθόλου ενέργεια. Θα τολμήσω λοιπόν να επεκτείνω τη θεωρία του Πλάτωνα, λέγοντας πως όλα είναι ιδέες - όχι μόνο οι αφηρημένες έννοιες. Και δεν υπήρχαν κάπου, χωριστά από τον κόσμο μας, όπου τις γνωρίσαμε και μας έμεινε η ανάμνησή τους. Οι ιδέες γεννήθηκαν κι αυτές. Δεν υπήρχε η ιδέα του ηλεκτρονικού υπολογιστή προτού τη συλλάβει κάποιος. 

Η ύλη και η ενέργεια, επομένως, είναι κι αυτές ιδέες. Η σύγχρονη Φυσική, μάλιστα, αποφαίνεται τελικά ότι η ύλη δεν υπάρχει. Με ποια έννοια, αλήθεια, "δεν υπάρχει"; 

Συνηθίσαμε να θεωρούμε αληθινές μόνο τις "σκιές", τις αντανακλάσεις των ιδεών, και δε συνειδητοποιούμε ότι όλα όσα γνωρίζουμε, όλα όσα σκεφτόμαστε, όλα όσα αντιλαμβανόμαστε και βιώνουμε βασίζονται σε ιδέες. Ποτέ δε "φύγαμε" από τον κόσμο των ιδεών, γιατί δεν είναι ένας κόσμος στον οποίο μπορείς να μπεις ή να βγεις. Το σπήλαιο, η είσοδος, η έξοδος είναι όλα ιδέες. Αυτό σημαίνει ότι δεν είναι αληθινά; Όχι απαραίτητα. Αυτό όμως που τα κάνει αληθινά δεν είναι η φυσική τους υπόσταση - μόνο η ιδέα που έχουμε γι' αυτά.

Ίσως ο Πλάτωνας με τη λέξη "χωριστά" προσπάθησε να καταδείξει ότι οι ιδέες υφίστανται ανεξάρτητα από το φυσικό κόσμο (ως μη έχουσες ύλη και ενέργεια οποιασδήποτε μορφής). Πρόκειται όμως για κάτι τόσο προφανές και τόσο, μα τόσο αυτονόητο, που είναι δύσκολο να εξηγηθεί με λόγια. Και μάλλον είναι ο μοναδικός λόγος που δυσκολευόμαστε να το αντιληφθούμε, σε συνδυασμό με την -εσκεμμένη ή μη- παραπλανητική προπαγάνδα των "πνευματικών" και επιστημονικών θεωριών.

Αν συνειδητοποιήσουμε, τελικά, ότι ζούμε ήδη στον κόσμο των ιδεών, και ότι τίποτε δεν είναι πιο αληθινό από τις ιδέες, ίσως νιώσουμε λιγότερο "εγκλωβισμένοι στο Μάτριξ".

Το Καλό, το Κακό και η Αισθητική

ΤΟ ΚΑΛΟ, ΤΟ ΚΑΚΟ ΚΑΙ Η ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ 

Όταν κολυμπάς σε έναν ωκεανό από παραπλανητικές σταγόνες, πώς να εντοπίσεις τις σταγόνες της αλήθειας; Εκεί που νομίζεις ότι ανακάλυψες επιτέλους ποιος είναι ο διάβολος, βλέπεις μια άλλη σταγόνα που λέει ότι αυτός ήταν ο Θεός. Κι έπειτα μια άλλη λέει πως και οι δυο ήταν δική σου αντανάκλαση. Και μια άλλη πιο πέρα λέει ότι δεν υπάρχουν "καλοί" και "κακοί", αλλά ο περιορισμένος νους σου σκέφτεται δυαδικά. Ποια σταγόνα να επιλέξεις; Άσε που, στο μεταξύ, έχεις ξεχάσει κι αυτά που ήξερες. Στην κυριολεξία, όμως... 

Τι να σημαίνει άραγε η φράση "δεν υπάρχει καλό και κακό", όπως μας λέει μια σύγχρονη άποψη που τείνει να γίνει δημοφιλής; Σημαίνει πως το καλό και το κακό είναι "χρώματα" που προσθέτουμε εμείς σε άχρωμες, κατά τα άλλα, ενέργειες; Αν είναι επινόηση του ανθρώπου ή του περιορισμένου ανθρώπινου νου, τότε θα πρέπει να επεκτείνεται και σε πολλές άλλες έννοιες - και πρωταρχικά στις έννοιες "ωραίο" και "άσχημο", έτσι δεν είναι; 

Αν πάλι σημαίνει ότι και τα δύο είναι εκφάνσεις του ίδιου πράγματος, πως δεν υπάρχει κάποια ουσιαστική διαφορά ανάμεσά τους, τότε μια μελωδία δεν έχει ουσιαστική διαφορά από ένα θόρυβο. Ένα έργο τέχνης δεν έχει ουσιαστική διαφορά από ένα μουτζουρωμένο χαρτί. Θα μου πείτε, τι σχέση έχει η αισθητική με την ηθική; Κι όμως, έχει... 

Η ομορφιά δε βρίσκεται μόνο σ' αυτά που μπορούμε να δούμε, να ακούσουμε, να αγγίξουμε. Υπάρχουν, για παράδειγμα, όμορφα και άσχημα αισθήματα. Όμορφες και άσχημες σκέψεις, όμορφη και άσχημη συμπεριφορά. Ονομάζουμε ένα όμορφο συναίσθημα "καλό", μια ωραία μουσική "καλή" μουσική. Μια πράξη μπορεί να είναι όμορφη ή άσχημη. 

Πώς το ξέρουμε αυτό, όμως; Πώς ξεχωρίζουμε το καλό από το κακό; Μας το έμαθε ο Θεός, το ανακαλύψαμε με την εμπειρία μας ζώντας σε κοινωνίες, το διακρίνουμε με βάση το συναίσθημα, τη λογική μας; 

Περιοριζόμαστε συνήθως σε μια λογική εξήγηση της ηθικής. Κι ενώ είναι αλήθεια πως η ηθική είναι απαραίτητη για να ζούμε καλύτερα, ο δρόμος της λογικής αφήνει απέξω την αισθητική. Διότι η αισθητική δεν εξηγείται με τη λογική. Δεν μπορούμε να εξηγήσουμε ορθολογικά γιατί μας ελκύει η ομορφιά.

Μπορούμε όμως να χρησιμοποιήσουμε τη λογική για να κατανοήσουμε τη λογική - και για να κατανοήσουμε ότι η αισθητική την ξεπερνά, αφού δεν μπορεί να την εξηγήσει. Η αισθητική, λοιπόν, φαίνεται να είναι "έμφυτη". Δεν οφείλεται σε κανένα πρόβλημα του "περιορισμένου νου" μας, αφού δεν την αντιλαμβανόμαστε με το νου. Την αντιλαμβανόμαστε πνευματικά, σε ένα επίπεδο άυλο, έστω κι αν έχουμε απέναντί μας ένα υλικό έργο τέχνης ή ακούμε μια μελωδία που οι νότες της αντιστοιχούν σε συγκεκριμένες, μετρήσιμες συχνότητες. 

Θα μπορούσαμε να πούμε ότι αυτό που διακρίνει μια πράξη ως καλή ή κακή είναι η αισθητική της σε πνευματικό επίπεδο - μια αισθητική την οποία κάθε ον μπορεί να αντιληφθεί και να εκτιμήσει χωρίς τη χρήση των αισθήσεων. Η ηθική είναι ένα εσωτερικό κριτήριο. Όχι βέβαια η αυθαίρετη και στενόμυαλη ηθική της όποιας κοινωνίας. Η ηθική δεν είναι κανόνες. Είναι η ίδια η αρμονία και η ομορφιά του πνεύματος. Δεν έχει νόημα να επιχειρηματολογήσω άλλο πάνω σ' αυτό. Ο καθένας μπορεί να διαλογιστεί πάνω στην ομορφιά ή την ασχήμια συγκεκριμένων ενεργειών. Όλοι διαθέτουν αυτό το αισθητήριο.

Το καλό, επομένως, είναι το ωραίο σ' ένα καθαρά πνευματικό επίπεδο. Και, για να ανοίξω μια παρένθεση, αυτή είναι η απάντησή μου σε όσους λένε πως ο άνθρωπος χρειάζεται οπωσδήποτε περιορισμούς ή το φόβο του Θεού για να είναι ηθικός. Ηθικός είναι ο άνθρωπος που δεν κάνει συμβιβασμούς με την άυλη, εσωτερική, πνευματική αισθητική του. Όσο συμβιβάζεται, όμως, τόσο πέφτει από τον ιδεατό άυλο κόσμο του πνεύματος στον κόσμο της ύλης, στον οποίο και περιορίζει τελικά την αισθητική του. Τόσο απομακρύνεται από την ίδια του τη φύση, από τον Εαυτό του.

Λέμε πως όλα είναι ύλη και ενέργεια, και ξεχνάμε ότι, με εξαίρεση το σκηνικό γύρω μας, ζούμε, αλληλεπιδρούμε, δημιουργούμε μέσα από τις ιδέες. Γι' αυτό και οι περισσότερες λέξεις της γλώσσας είναι αφηρημένες - ονομάζουν έννοιες που καμία συσκευή δε θα μπορούσε ποτέ να μετρήσει. Ναι, από αυτή την άποψη, θα συμφωνήσω κι εγώ ότι "δεν υπάρχουν"...

Μηνύματα στο σκοτάδι

ΜΗΝΥΜΑΤΑ ΣΤΟ ΣΚΟΤΑΔΙ

Από τη στιγμή της γέννησής μας, βρισκόμαστε μέσα στην επιρροή του περιβάλλοντός μας - των ανθρώπων γύρω μας, της κοινωνίας, του πολιτισμού, της εκπαίδευσής μας, των ιδεών και των απόψεων που ακούμε και διαβάζουμε. Όλα αυτά θα μπορούσαμε να πούμε ότι αποτελούν το φως με το οποίο βλέπουμε τη ζωή μας.

Δεν ξεκινήσαμε να υπάρχουμε, όμως, τη στιγμή της γέννησής μας. Όσο και αν μας φαίνεται πως μόνο αυτή η ζωή υπάρχει, το παρελθόν που φαινομενικά έχουμε ξεχάσει έχει αφήσει τα σημάδια του επάνω μας. Βρίσκονται παντού στη συμπεριφορά μας. Βρίσκονται στις σκέψεις, στη φαντασία και στις ιδέες μας. Και υπάρχει τρόπος να τα ανακαλύψουμε - συνηθίζοντας τα μάτια μας να βλέπουν στο σκοτάδι.

Ενδείξεις για το παρελθόν μας μπορούμε να βρούμε σε:

• Σκέψεις που κάνουμε, και πιστεύουμε ότι ανήκουν στη σφαίρα της φαντασίας
• Αδιόρατες ιδέες που είχαμε πάντα, και δεν τις συναντήσαμε στο περιβάλλον μας.
• Χαρακτηριστικά της προσωπικότητάς μας που δεν έχουμε συνειδητοποιήσει, καθώς κρύβονται συνήθως πίσω από τις συμβάσεις της καθημερινής ζωής.
• Προαισθήματα γενικά, καθώς και προδιαθέσεις σχετικά με ανθρώπους και καταστάσεις, τα οποία παραβλέπουμε συνήθως λόγω της ανεπαίσθητης παρουσίας τους.

(Κάποιες από τις παραπάνω ενδείξεις μπορεί να μην αφορούν μόνο το παρελθόν μας, αλλά και την ικανότητά μας να γνωρίζουμε χωρίς τη χρήση των αισθήσεων, όπως με την τηλεπάθεια. Αυτή η ικανότητα μπορεί να αναπτυχθεί παράλληλα, όσο συνηθίζουμε τα μάτια μας να βλέπουν στο σκοτάδι.)

Σκεφθείτε το... Θα ήταν δυνατόν να είστε οι άνθρωποι που είστε σήμερα, αν γεννηθήκατε για πρώτη φορά σ' αυτή τη ζωή; Προσωπικά, ποτέ δεν αμφέβαλα, όμως ξαφνιάστηκα από το πλήθος των ενδείξεων, όταν άρχισα να τις αναγνωρίζω και να τις συνδυάζω. Συνειδητοποίησα ότι το μεγαλύτερο μέρος της παρούσας ζωής μου καθορίζεται, κατά κάποιον τρόπο, από τις προηγούμενες. Και ας γεννήθηκα με ένα φαινομενικά "λευκό μητρώο".

Αν αναπτύξουμε τη συνήθεια να δίνουμε προσοχή σ' αυτά τα μηνύματα, σιγά σιγά θα γίνουμε πιο ευαίσθητοι στην αναγνώρισή τους. Θα χρειαστεί ακόμη να θυμηθούμε ιδέες και σκέψεις που κάναμε κατά την παιδική μας ηλικία. Να φέρουμε ξανά στο νου μας πράγματα που σκεφτήκαμε ή νιώσαμε. Τις αντιδράσεις μας απέναντι σε ορισμένα θέματα. Τι μας άρεσε και τι μας απωθούσε. Και το πιο σημαντικό, να κοιτάξουμε με κριτική ματιά την ίδια τη συμπεριφορά μας. Σ' εμάς βέβαια φαίνεται λογική και αυτονόητη, κι έτσι δε μας περνά από το νου ότι κρύβει κάτι. Κι όμως, αυτή και αν κρύβει...

Η παρούσα ζωή μας δεν είναι αποκομμένη από τις προηγούμενες. Δείχνει έτσι, επειδή δε θυμόμαστε. Τα μηνύματα όμως είναι αποτυπωμένα στη συμπεριφορά και τη σκέψη μας. Αυτά τα μηνύματα στο σκοτάδι ίσως φωτίσουν για πρώτη φορά το θέμα που ονομάζεται κάρμα. Δεν υπάρχει στ' αλήθεια χρέος και πληρωμή. Δεν υπάρχει λογαριασμός με τα σφάλματά μας. Αυτό που φαίνεται να υπάρχει είναι η προσήλωση της προσοχής μας σε καταστάσεις του παρελθόντος. Καταστάσεις άλυτες, ανολοκλήρωτες ή προβληματικές για οποιοδήποτε λόγο, τις οποίες αναπαράγουμε ασυναίσθητα από ζωή σε ζωή. Γι' αυτό και επαναλαμβάνονται. Χωρίς να το συνειδητοποιούμε, προκαλούμε τις καταστάσεις αυτές με τις επιλογές και τη συμπεριφορά μας. Αναγάγουμε τους άλλους σε αντιπάλους, θύματα ή θύτες, ώστε να έχουμε και πάλι μια κατάσταση παρόμοια με του παρελθόντος. Και αν δε συνειδητοποιήσουμε τι κάνουμε, θα πληρώνουμε αιώνια την υποτιθέμενη οφειλή μας και ο "λογαριασμός" δε θα εξοφλείται ποτέ.

Ο εντοπισμός των ενδείξεων και η ερμηνεία τους, πάντως, είναι πράγματι σαν να βαδίζει κάποιος στα τυφλά. Γι' αυτό και χρησιμοποίησα τη μεταφορά για το φως και το σκοτάδι. Είναι ένας δρόμος που απαιτεί συγκέντρωση, επιμονή και αφοσίωση.

Ας δούμε ένα παράδειγμα. Αλλάζουμε σώματα σαν τα πουκάμισα. Αυτά τα σώματα έχουν τρομερά μικρή διάρκεια ζωής. Δεν προλαβαίνεις να αρχίσεις τη ζωή σου, κι αμέσως βλέπεις τις πρώτες ρυτίδες. Πολύ ενοχλητικό. Νιώθετε έτσι; Αυτό το αίσθημα ενόχλησης είναι ένα τέτοιο μήνυμα - για όποιον φυσικά το λαμβάνει. Οι πληροφορίες που έχουμε "στο φως" είναι ότι ο άνθρωπος ζει κατά μέσο όρο 80 χρόνια, και έτσι ήταν πάντα κ.λπ. Το μήνυμα αυτό θα μπορούσε φυσικά να δηλώνει τη λογική απέχθειά μας προς τα γηρατειά και το θάνατο. Θα μπορούσε όμως να σημαίνει επίσης ότι δεν είχαμε πάντα ένα τόσο μικρής διάρκειας σώμα. Ακούγεται παρατραβηγμένο, μα αυτός ακριβώς είναι ο λόγος που το παραβλέπουμε ή το ερμηνεύουμε διαφορετικά - αν του επιτρέψουμε να περάσει έστω στη συνειδητή μας σκέψη.

Δεν έχουν βέβαια όλοι οι άνθρωποι τα ίδια μηνύματα, αφού ο καθένας είναι μια μοναδική οντότητα, με ένα διαφορετικό, μοναδικό παρελθόν. Κι έπειτα, ένα μήνυμα από μόνο του δε λέει απολύτως τίποτα. Μόνο όταν συνδυαστεί με πολλά ακόμη μηνύματα, αρχίζει να αποκρυπτογραφείται. Χρειάζονται αρκετές δεκάδες τέτοια μηνύματα για να δούμε ένα μέρος της εικόνας. Είναι σκόρπια κομμάτια από το παζλ. Και θα χρειαστούμε αρκετά, για να αρχίσει η εικόνα να σχηματίζεται.

Σύμφωνα με τη θεωρία του New Age, οι σκέψεις μας δημιουργούν τον κόσμο μας, και άρα θα πρέπει να κάνουμε θετικές σκέψεις μόνο. Σωστό, αλλά και λάθος. Γιατί έτσι θάβουμε ακόμη πιο βαθιά τα κρυφά μηνύματα και μένουμε στην επιφάνεια. Εστιάζουμε σε στόχους που δε γνωρίζουμε καν αν είναι γνήσια δικοί μας. Οι προαιώνιοι στόχοι μας, τα έργα που κάποτε αφήσαμε στη μέση, ανοιχτά ζητήματα του παρελθόντος, παραμένουν άλυτα εκτός του οπτικού μας πεδίου. Τα έχουμε κρύψει κάτω από το χαλί. Και αργά ή γρήγορα θα επανέλθουν δριμύτερα. Είναι πολύ περίεργο, κι όμως η ίδια ακριβώς θεωρία μπορεί να είναι και σωστή και λάθος. Μάλλον θα πρέπει να συνηθίσουμε κάποια στιγμή στην ιδέα ότι τίποτε δεν είναι απόλυτο.

Στις παραπάνω σκέψεις και συμπεράσματα οδηγήθηκα εμπειρικά, ακολουθώντας από διαίσθηση ένα δρόμο που ονομάζω "συνηθίζω τα μάτια μου να βλέπουν στο σκοτάδι". Κατά συνέπεια, τις παρουσιάζω με κάθε επιφύλαξη.

Messages in the dark

MESSAGES IN THE DARK

From the moment of our birth, we are under the influence of our environment - the people around us, society, culture, our education, ideas and opinions we hear and read. We could say that all these factors represent the light in which we view our lives.

However, we didn't come into existence at the moment of our birth. Even though this life appears to be the only one, the past we have seemingly forgotten has left its marks upon us. They abound in our behavior. They can be found in our thoughts, imagination and ideas. And there is a way to view them: get our eyes accustomed to the dark.

Signs of our past lives can be found in:

• Thoughts that we consider the product of our imagination.
• Ideas we always held and do not seem to stem from our immediate environment.
• Characteristics of our personality we are not consciously aware of, as they lay hidden behind the conventions of everyday life.
• Gut feelings in general, dispositions and feelings towards certain people and subjects, which we often overlook because of their subtle presence.

(Some of these signs may not be connected to our past but to our ability to know without using our senses, as in telepathy. This ability can be developed in parallel, during the process of getting our eyes accustomed to the dark.)

Think about it... Could you be the person you are today, if this was the only life you have ever lived? Personally, I never questioned having lived before, but I was surprised by the number of signs I could find. I realized that most part of my present lifetime is somehow connected to my past lives. Even though I was seemingly born with a "clean slate".

If we take care to notice such messages, we will gradually become more sensitive to recognizing them. We will also need to recall ideas and thoughts that we had as children. To bring back to mind things that we thought or felt. Our reactions towards certain subjects. What we liked and what we were repulsed by. And, most importantly, we will need to take a critical look at our own behavior. At first sight, of course, it appears reasonable and obvious, and so it doesn't cross our mind that there's more to it. Still, there's a lot to be found behind it... 

This lifetime is not independent from our past lives. It appears this way, because we do not remember. But the messages can be found all over our behavior and thinking. These messages may shed light to the hitherto obscure theory of karma. No debt really exists on our part. There isn't such a thing as a "bill of our misdeeds". What seems to exist is a fixation of our attention to situations of the past. Unresolved, unfulfilled or in any way problematic situations that we unconsciously reproduce from one lifetime to the other. And so they keep coming up. We cause them without realizing it, through our choices and behavior. We appoint others as our opponents, victims or victimizers, in order to duplicate the conditions of the past. And if we do not realize what we are doing, we will be paying the supposed debt forever, and our "bill" will never be paid off. 

Identifying and interpreting the signs, however, can be like giving shots in the dark. This is the reason I used the metaphor for light and darkness. It is a route that requires concentration, persistence and dedication. 

Let's take an example. We change bodies like we change outfits. These bodies are extremely short lived. By the time we start our life, we already see the first wrinkles. Very annoying. Do you feel this way? This feeling of annoyance is such a message - for those sharing it, of course. The information we have "in the light" is that man lives an average of 80 years, this is how it has always been, etc. This message could of course indicate our reasonable distaste for old age and death. But it could also mean that we did not always occupy such short-lived bodies. Sounds far-fetched, but that is exactly why we tend to overlook it or interpret it differently - if we allow such a message to enter our conscious thinking at all.

Not all people receive the same messages, naturally, because everyone is a unique being, with a different, unique past. And then, one message alone does not mean anything. Only when combined with many more messages, it begins to decipher. It takes several tens of such messages to see part of the picture. They are separate pieces of the puzzle. And we will need enough of them to start seeing a picture that makes sense.

According to the theory of the New Age, our thoughts create our world, and therefore we should focus on positive thoughts only. Right, but wrong. This way we will bury our hidden messages even deeper and we will remain on the surface. We will focus on targets that we do not even know they are truly ours. Our long-term goals, projects left undone, open issues of the past will remain unresolved - just out of sight. We hide them in the closet. And sooner or later, they will return with a vengeance. Strangely enough, the very same theory can be both right and wrong. We will probably have to get used to the idea that no absolutes exist.

The above considerations and conclusions are empirical and the result of intuitively following a route I call "getting my eyes accustomed to see in the dark".

Η διατήρηση του κόσμου

Η ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

Χτες βράδυ, κάθισα για λίγο μόνη στη βεράντα, κοιτώντας το γνωστό ακαλαίσθητο τοπίο γύρω μου. Ένα τοπίο μάλλον σταθερό, όπως και όλη μου η ζωή εξάλλου. Είμαι διαρκώς το ίδιο πρόσωπο από τότε που θυμάμαι σ' αυτή τη ζωή, και ο κόσμος που γνωρίζω είναι περίπου ίδιος κάθε μέρα. Μπορώ να κάθομαι στη βεράντα με τη βεβαιότητα πως δε θα μεταφερθώ ξαφνικά σε άλλο τόπο ή χρόνο. Το σκηνικό γύρω μου δεν αλλάζει ούτε εξαφανίζεται εν ριπή οφθαλμού. Είμαι ήσυχη πως δε θα με ρουφήξει ξαφνικά μια πράσινη τρύπα, ούτε θα αρχίσω να περιπλανώμαι στους νοητικούς κόσμους άλλων όντων.

Ο κόσμος μας είναι λοιπόν σταθερός. Σταθερός, βέβαια, δε σημαίνει ακίνητος. Ασφαλώς αλλάζει με το χρόνο, αλλά με τρόπο προβλέψιμο. Αυτό είναι εξάλλου και το νόημα του χρόνου - αποτελεί το σταθερό έδαφος, πάνω στο οποίο η ζωή εξελίσσεται ακολουθώντας κάποιους νόμους - γνωστούς ή άγνωστους, δεν έχει τόση σημασία.

Υπάρχει πολύ νόημα πίσω από αυτή τη σταθερότητα, την οποία συνηθίσαμε να θεωρούμε δεδομένη... Προσπαθούμε πάντα να αλλάξουμε τη ζωή μας, αλλά δε αναρωτιόμαστε ποτέ πώς διατηρείται ο κόσμος σταθερός. Πώς και δε χάνεται η γη κάτω από τα πόδια μας; Πώς και δεν αλλάζει το σύμπαν απροειδοποίητα; (κάτι που βέβαια θα ήταν πολύ ενοχλητικό...)

Γνωρίζουμε πια ότι μπορούμε να δημιουργούμε την πραγματικότητά μας. Σε ένα βαθμό, όμως... Στο βαθμό που δε σκοντάφτει στην πραγματικότητα των άλλων. Δεν έχουμε τον απόλυτο έλεγχο. Κανείς δεν τον έχει... ευτυχώς! Αν ένας μόνος μπορούσε να δημιουργήσει, να αλλάξει ή να καταστρέψει όλο τον κόσμο, δε θα ήταν τρομερό για τους υπόλοιπους;

Αν διακρίνουμε μια από τις κοσμογονικές θεωρίες ως την πιο ουτοπική (διάκριση ομολογουμένως δύσκολη), είναι η θεωρία ότι ο κόσμος δημιουργήθηκε από έναν Θεό με απεριόριστες δυνατότητες. Θα άφηνε ο Θεός αυτός τον κόσμο στην ησυχία του; Κάτι τέτοιο θα απαιτούσε ηθική. Αλλά τι νόημα θα είχε αλήθεια η έννοια ηθική για ένα τέτοιο ον; Σιγά μην καθόταν κάπου να τον παρατηρεί επί αιώνες ατελείωτους...

Οι θεοί που γνωρίσαμε μπορούσαν στη χειρότερη περίπτωση να δημιουργήσουν κάποια πλημμύρα. Αυτό το μπορούν και σήμερα κάποιοι μη θεοί, με ένα σύστημα πρόκλησης σεισμών. Θεοί ή άνθρωποι μπορούν να καταστρέψουν έναν πολιτισμό ή ακόμη και έναν πλανήτη ολόκληρο, μα όχι εν ριπή σκέψης... Κάτι τέτοιο γίνεται μόνο με ριπή βόμβας ή με τη χρήση κάποιας άλλης τεχνολογίας, που όμως δεν παρακάμπτει το σύμπαν και τους νόμους του. Δεν μπορεί να τους παρακάμψει, γιατί θα σκοντάψει στις σκέψεις των άλλων όντων, που συνεχίζουν να τους δημιουργούν, διατηρώντας τους σταθερούς.  Γι' αυτό και ο έλεγχος της σκέψης και η εξάλειψη της ατομικότητας είναι το ισχυρότερο όπλο στα χέρια εκείνου που θα ήθελε τον απόλυτο έλεγχο...

Ίσως κάποτε να υπήρχε μόνο το Όλον - ένα ον, που ίσως δεν ήταν ένα, αλλά άπειρο και μηδέν μαζί. Μα αν όλοι ήμασταν ένα, θα είχαμε όλοι τις ίδιες σκέψεις και δε θα υπήρχε τίποτε άγνωστο πουθενά. Προφανώς δε θα υπήρχε αυτός ο κόσμος, αφού ο μόνος τρόπος να συνεχίσει να υπάρχει είναι να χαθεί ο απόλυτος έλεγχός του.

Και αυτός είναι ο λόγος της ατομικότητας, ο λόγος που ίσως κάποτε αποφασίσαμε να μην είμαστε ένα αδιαίρετο Όλον. Για να έχουμε έναν κόσμο που διατηρείται.

Conservation of the Cosmos

CONSERVATION OF THE COSMOS

Last night, I spent some time alone on the balcony, looking at the usual unattractive scenery around me. A rather stable scenery, just like my whole life. I'm always the same person that I can remember in this lifetime, and the world I know stays pretty much the same day by day. I can sit on the balcony being certain that I will not suddenly find myself at another place or time. My surroundings do not change or disappear in the blink of an eye. I'm self-assured that I will not be sucked by a green hole or start wondering around the mental worlds of other beings. 

Our world is pretty much stable. This doesn't mean of course that it is unchanging. It definitely changes through time, but in a predictable way. Besides, this is the purpose of time - to serve as a stable ground for life to evolve, following certain laws - known or unknown laws, it's not the point here. 

There is a lot of meaning behind this stability, which we are used to taking for granted... We always try to change our lives, but we never wonder how the world remains stable. How come the Earth never disappears beneath our feet? How come the universe does not change without notice? (which, of course, would be terribly disturbing...) 

We now know that we can create our own reality. Only to a certain extent, though... To the extent that we do not run into the realities of others. We do not have total control. No one has... fortunately! If one being alone could create, change or destroy the whole world, wouldn't that be a nightmare for the rest of us?

If we were to pick one cosmological theory as the most utopic (not an easy task, considering the existing theories), it is the one that explains the creation of the world by one God with unlimited powers. Do you think such a God would leave the world alone? That would require the highest level of ethics. And what would be the point of a concept like ethics for such a being? I seriously doubt that he would stand someplace watching his creation for eons... 

The gods we have known could at most create a flood. This can also be done today by non-gods, with the use of seismic weapons. Gods or humans can destroy a civilization or even a whole planet, but not in the blink of a thought... It can only be done in the blink of a bomb or with the use of some other technology, which however does not bypass the universe and its laws. It cannot bypass them, for it will collide with the thoughts of other beings, who continue to create them, keeping them stable. This is why mind control and eradication of individuality is the ultimate weapon in the hands of those seeking total control. 

Maybe once upon a no-time there was only a Whole - one being, who maybe was not one, but infinite and zero at the same time. But if we were all one, we would all have the same thoughts and there would be nothing unknown, anywhere. This world would obviously not exist, since the only way to preserve it is to lose total control over it. 

And this is the reason for individuality, the reason we once probably decided to not be one indivisible Whole: To achieve conservation of the world.